Ode aan het kleuteronderwijs.

Ik word niet zo snel echt boos om dingen. Ik weet niet of dat goed of slecht is, maar inmiddels word ik gewoon niet meer zo warm of koud van onzinnige dingen die over het onderwijs geschreven of gezegd worden. En geloof me, er wordt een hoop onzin verkondigd. Maar van deze kop in de Stentor werd ik echt boos:

‘Geen zin in billen afvegen in de kleuterklas? Bij de Pabo in Zwolle is er nu de bovenbouw-variant.’

Dit gaat over een pilot waarbij zes PABO’s een specialisatie aanbieden in de opleiding tot leerkracht basisonderwijs: onderbouw of bovenbouw. Het belangrijkste argument is dat dit misschien wel meer mannen naar de opleiding trekt. Geen inhoudelijke overweging, maar een pragmatische.

Nu kan ik van alles bedenken waarom ik die specialisatie vanaf het begin van de opleiding een slechte (of een goede) zaak vind, maar daar gaat het nu even niet om. Het gaat me om de kop en het beeld dat er is van kleuteronderwijs: billen afvegen en lekker knutselen. Echt iets voor vrouwen kennelijk. Het echte onderwijs doen we later wel.

Om te beginnen: kleuters worden geacht hun eigen billen te kunnen afvegen. Dat gaat niet altijd even goed, maar het is niet de kerntaak van de leerkracht om dat te doen. Ook wordt er inderdaad geknutseld in de kleuterklas, en gespeeld. Alleen de bedoeling van dit alles is toch echt dat kleuters leren en zich ontwikkelen. En de kleuterleerkracht speelt daarbij een cruciale rol.

Beginnende geletterdheid, beginnende gecijferdheid, vergroten van kennis van de wereld, ontwikkelen van motorische vaardigheden en ruimtelijk inzicht, het speelt allemaal een nogal belangrijke rol. Een kleuterleerkracht stimuleert tijdens het spelen, tekenen, de kring, het voorlezen en knutselen, de taal en het denkvermogen door gesprekken aan te gaan, vragen te stellen, uit te dagen en suggesties te doen, Als er bv. met thema’s wordt gewerkt, gaat het niet om de thema’s maar om het vergroten van kennis, woordenschat, maken van zinnen, vertellen, gesprekjes kunnen voeren, begrip van lettersymbolen, woorden, begrip van cijfers, hoeveelheid, etc. Allemaal zaken die zorgen dat kleuters een goede start maken op de basisschool en tevens allemaal zaken die lang niet alle kinderen vanzelfsprekend meekrijgen van thuis.

Een kleuterleerkracht begeleidt dat allemaal en moet ondertussen inschatten hoe ver elke kleuter is. En aangezien de meeste kleutergroepen bestaan uit zowel 4, 5 als 6 jarigen, is de differentiatie groter dan in welke andere groep dan ook. Bovendien stromen er gedurende het jaar voortdurend 4-jarigen in.

Ik zou nog wel even door kunnen gaan. Het punt is: een goede kleuterleerkracht is goud waard. Een goede kleuterleerkracht zijn, vraagt enorm veel vaardigheid en kennis. Van mij mag elke kleuterleerkracht een academisch werk- en denkniveau hebben. Maar zolang dat nog toekomstmuziek is, verdient het kleuteronderwijs op z’n minst een enorme maatschappelijke waardering. We hebben onze mond vol over het verkleinen van verschil in kansen. De invloed die het onderwijs daarop kan hebben, begint op het moment dat een kleuter de drempel van de school overstapt.

Kan die hele pilot z’n billen mee afvegen wat mij betreft.

Disclaimer (je weet maar nooit) : alles wat ik zeg over het belang van kleuterleerkrachten, geldt wat mij betreft voor alle leerkrachten. (inclusief het werk- en denkniveau) en wat ik zeg over het verkleinen van verschil in kansen geldt ook voor de kinderopvang en VVE.